Digitalisering in de zorg
Digitalisering is niet meer weg te denken in onze samenleving. We winkelen en regelen bankzaken online en communiceren digitaal met overheidsinstanties. Ook de ondersteuning en zorg bij psychische klachten vindt steeds meer digitaal plaats. Zo worden toepassingen als virtual reality (VR), beeldbellen en e-healthplatformen steeds vaker gebruikt bij behandeling in de ggz. Ook neemt het gebruik van apps en kunstmatige intelligentie (AI) bij psychische klachten toe. Daarnaast krijgen steeds meer administratieve processen in de zorg een digitale vorm. Denk aan de inzet van AI voor het maken van gespreksverslagen en het digitaal uitwisselen van jouw gezondheidsgegevens. MIND zorgt ervoor dat de belangen van cliënten en hun naasten worden behartigd in deze ontwikkelingen.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Meer informatie
Met digitalisering worden analoge processen en informatie omgezet naar een digitale vorm. Digitalisering in de zorg omvat het gebruik van ICT, zoals internet, apps en andere apparaten, om de communicatie tussen zorgverleners en tussen zorgverleners en patiënten/cliënten te verbeteren en om herstel en behandeling te ondersteunen. Gegevens, documenten en foto’s worden digitaal opgeslagen en processen vinden (gedeeltelijk) online plaats.
E-health is het geheel aan digitale oplossingen om de gezondheid te ondersteunen en verbeteren. Denk aan toepassingen die door mensen zelf kunnen worden gebruikt zoals smartwatches, leeftstijlapps, websites en online lotgenotencontact.
Ook in de zorgverlening wordt e-health ingezet. Dan worden digitale toepassingen ingezet als onderdeel van de behandeling door een zorgverlener. Dit heet digitale zorg. Denk aan: digitale behandelmodules, apps voor het bijhouden van stemming, beeldbellen, en exposure therapie via virtual reality.
Wil je meer informatie over het gebruik van digitale zorg of heb je hier hulp bij nodig? De Helpdesk Digitale Zorg kan je verder helpen.
Gegevensuitwisseling betekent dat gegevens die op de ene plek zijn vastgelegd ook beschikbaar komen op een andere plekken. Mits er toestemming is gegeven door de cliënt kunnen gegevens worden uitgewisseld tussen zorgverleners, tussen zorgverlener en cliënt en met derden. Waar gegevensuitwisseling voorheen alleen fysiek plaatsvond (mondeling of schriftelijk), is dit nu steeds vaker gedeeltelijk of zelfs geheel digitaal.
De digitale wereld ontwikkelt zich sneller dan de wetgeving. De volgende wetten, verordeningen en richtlijnen zijn o.a. van toepassing op digitalisering:
- Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)*
- Wet aanvullende bepalingen verwerking* persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz)*
- Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)*
- Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz)*
- Europese Verordening: European Health Data Space (EHDS)*
- Wet kwaliteit en klachtengeschillen in de zorg (Wkkgz)
- Zorgstandaard Digitale zorg
- Europese verordening: Medical Device Regulation (MDR)
*AVG-Helpdesk voor Zorg, Welzijn en Sport geeft in een infographic een overzicht van alle wetten rondom gegevensuitwisseling in de zorg.
Standpunt MIND
MIND steunt de ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, zoals hybride en digitale zorg, elektronische gegevensuitwisseling en kunstmatige intelligentie. Wel onderstrepen we een aantal belangrijke randvoorwaarden waarmee rekening moet worden gehouden. Bij alle digitale toepassingen is het van belang dat privacy, veiligheid, informatievoorziening en zeggenschap goed zijn geregeld. Het is belangrijk dat digitale systemen inzichtelijk en transparant zijn: mensen moeten kunnen begrijpen hoe ze werken en wat ermee gebeurt.
Digitale toepassingen mogen nooit een doel op zich zijn: er moet altijd sprake zijn van een toegevoegde waarde voor mensen. In het gebruik van digitale toepassingen moet de individuele mens centraal staan, wat betekent dat digitale middelen aansluiten bij iemands behoeften, voorkeuren en situatie. Persoonlijke benadering, keuzevrijheid en menselijk contact blijven cruciaal — ook in een digitale omgeving.
Digitale toepassingen dienen tot stand te komen vanuit gelijkwaardige co-creatie met eindgebruikers, waarbij toegankelijkheid en inclusie prioriteit hebben. Door technologie zorgvuldig, inclusief en vanuit de behoefte van de eindgebruiker in te zetten, kan digitalisering bijdragen aan toekomstbestendige en kwalitatieve zorg en ondersteuning.
Tijdlijn
- 20 mei 2025: Verslag focusgroepen ‘Digitale zorg in de ggz ’: Focusgroepen geven voorkeur aan hybride zorg op maat
- 8 april 2025: Kamerbrief van MIND & Patiëntenfederatie Nederland: “Draagvlak en vertrouwen essentieel voor digitalisering zorg”
- 20 februari 2025: Onderzoek naar digitale zorg vanuit cliëntperspectief (i.s.m. het programma Vliegwiel van Patiëntenfederatie Nederland)
- 7 februari 2025: Position Paper over gegevensuitwisseling: Europees voorstel voor verzameling en deling gezondheidsgegevens
- 15 oktober 2024: Kamerbrief waarin MIND waarschuwt voor techno-optimisme van kabinet: “Stel de mens centraal bij digitalisering in de geestelijke gezondheidszorg”
- 13 mei 2024: Inbreng rondetafelgesprek Wet kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg (Wkkgz): "Geen dataverzameling ten koste van zeggenschap patiënt"
Actuele werkgroepen en samenwerkingsverbanden
MIND werkgroep Digitalisering
Lees het interview met Mathijs van Meerkerk van Anoiksis, lid van werkgroep Digitalisering.
Deze pagina wordt continu aangevuld op basis van nieuwe ontwikkelingen. In geval van vragen kun je terecht bij MIND beleidsadviseur Juliët Holtschlag.
